İçindekiler
- › Seri muhakeme usulü nedir ve hangi amaçla uygulanır?
- › Bir soruşturmada seri muhakeme uygulanabilmesi için hangi şartlar aranır?
- › Seri muhakeme teklifi kabul edildiğinde ceza indirimi nasıl belirlenir?
- › Beypazarı’nda yürütülen ceza soruşturmalarında avukat zorunlu mudur?
- › Seri muhakeme usulü ile verilen ceza adli sicil kaydına işler mi?
- › Mahkemenin onayladığı seri muhakeme kararına karşı itiraz edilebilir mi?
- › Seri muhakeme usulü kapsamındaki güncel suçlar listesi nelerdir?
Seri muhakeme usulü nedir ve hangi amaçla uygulanır?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesinde hayat bulan seri muhakeme usulü, kanunda sınırlı olarak belirtilmiş suçlarda Cumhuriyet Başsavcılığı ile şüphelinin belirli bir yaptırım üzerinde uzlaşmasını öngören pratik ve hızlı bir yargılama sistemidir. Klasik dava süreçlerinin getirdiği aylar süren tensip zaptı, duruşma günleri, tanık dinleme ve bilirkişi incelemesi gibi aşamalara girmeden, soruşturma evresinde neticeye varılmasını hedefler. Temel gayesi; hem şüphelinin belirsizlik içinde uzun yargılamalara maruz kalmasını önleyerek kanunun tanıdığı yüzde elli oranındaki net ceza indiriminden yararlanmasını sağlamak hem de ceza mahkemelerinin iş yükünü makul bir seviyeye çekmektir.
Bir soruşturmada seri muhakeme uygulanabilmesi için hangi şartlar aranır?
Seri muhakeme usulünün işletilebilmesi her şeyden önce atılı fiilin kanunda açıkça bu kapsama dahil edilen suç tiplerinden birini oluşturmasına bağlıdır. Savcılık makamının kamu davası açmaya elverişli yeterli delile ulaşmış olması ilk teknik kriterdir. Şüphelinin yaş küçüklüğü, akıl zayıflığı veya sağır-dilsizlik gibi irade yeteneğini kısıtlayan hallerinin bulunmaması zorunludur. Eğer dosyada suça iştirak eden birden fazla şüpheli mevcutsa, bu usulün tatbik edilebilmesi için tüm iştirakçilerin usulü firesiz olarak birlikte kabul etmesi gerekir. Nihayetinde en bağlayıcı unsur, şüphelinin baskıdan uzak, hür iradesiyle ve müdafii refakatinde bu sürece onay vermesidir.
Seri muhakeme teklifi kabul edildiğinde ceza indirimi nasıl belirlenir?
Cumhuriyet Savcısı, ilgili suç tipi için kanunun öngördüğü cezanın alt ve üst sınırlarını dosyadaki fiilin ağırlığına göre değerlendirerek temel cezayı tayin eder. Belirlenen bu ceza miktarı üzerinden CMK m. 250 uyarınca doğrudan yarı oranında (%50) kanuni indirim yapılır. Elde edilen indirimli ceza, şartları bulunması halinde adli para cezasına çevrilebilir, ertelenebilir veya Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kapsamında değerlendirilebilir. Savcılık tarafından hazırlanan bu talepname gecikmeksizin Asliye Ceza Mahkemesi’ne tevzi edilir; mahkeme hâkimi şüpheliyi ve müdafiini bizzat duruşmada dinleyip iradenin serbest olduğunu teyit ettiğinde talepnamedeki yaptırımı aynen karara bağlar.
Beypazarı’nda yürütülen ceza soruşturmalarında avukat zorunlu mudur?
Evet, seri muhakeme usulünde müdafi (avukat) huzuru kanun koyucu tarafından kesin bir geçerlilik şartı olarak kabul edilmiştir. Beypazarı Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde yürütülen soruşturmalarda, şüphelinin yanında vekaletnameli özel bir ceza avukatı veya talep üzerine baro tarafından görevlendirilen bir müdafi bulunmadığı müddetçe seri muhakeme teklifi yapılamaz ve teklif tutanağı imzalanamaz. Avukat yokluğunda alınan kabul beyanları hukuken yok hükmündedir ve mahkemece onanmaz.
Seri muhakeme usulü ile verilen ceza adli sicil kaydına işler mi?
Asliye Ceza Mahkemesi’nin savcılık talepnamesini onaylamasıyla kurulan hüküm kesinleştiğinde bir mahkumiyet kararı niteliği taşır. Dolayısıyla doğrudan hapis cezası veya adli para cezası biçiminde kesinleşen kararlar adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenir. Bununla birlikte şüphelinin geçmiş hali ve kanuni kriterler elverişli olduğunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilebilmektedir. HAGB uygulandığında karar genel adli sicil kaydında gözükmez, yalnızca adli mercilerce görülebilen özel bir sisteme kaydedilir ve denetim süresi sorunsuz tamamlandığında dava tamamen düşer.
Mahkemenin onayladığı seri muhakeme kararına karşı itiraz edilebilir mi?
Evet, Asliye Ceza Mahkemesi tarafından seri muhakeme sonucunda tesis edilen hükme karşı itiraz kanun yolu açıktır. Kararın tefhim veya tebliğinden itibaren kanunda gösterilen yasal süre içerisinde, yargı çevresinde bulunulan yetkili Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz dilekçesi verilebilir. Ancak bu usulde istinaf (BAM) veya temyiz (Yargıtay) yolu kapalı tutulmuş, denetim yalnızca itiraz mercii üzerinden sınırlandırılmıştır. İtirazın kabulü halinde dosya usuli eksikliklerin giderilmesi veya olağan yargılama yapılması için mahkemesine iade edilir.
Seri muhakeme usulü kapsamındaki güncel suçlar listesi nelerdir?
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 250 ve ilgili özel ceza kanunlarında tek tek sayılan, mevzuatımızda seri muhakeme bürosunca işleme alınabilen güncel suç tipleri ve yasal madde karşılıkları aşağıda derlenmiştir:
| Sıra | Suçun Adı ve Fiil Niteliği | Madde / Fıkra |
|---|---|---|
| 5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNU (TCK) KAPSAMINDAKİ SUÇLAR | ||
| 1 | Hakkı olmayan yere tecavüz (Köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki mera, harman yeri, yol, seyrangah veya su kaynaklarının kısmen veya tamamen işgali) | TCK m. 154/2 |
| 2 | Hakkı olmayan yere tecavüz (Kamunun ya da özel kişilerin idaresinde bulunan taşınmaz malların veya eklentilerinin işgali, su mecrasının değiştirilmesi) | TCK m. 154/3 |
| 3 | Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike yaratacak şekilde yangın çıkarma, patlamaya neden olma vb.) | TCK m. 170/1 |
| 4 | Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (Maddenin üçüncü fıkrasında gösterilen özel tehlike halleri) | TCK m. 170/3 |
| 5 | Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayatı veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare etme) | TCK m. 179/2 |
| 6 | Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle veya başka bir nedenle emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanma) | TCK m. 179/3 |
| 7 | Gürültüye neden olma (Başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye kasten sebep olma) | TCK m. 183 |
| 8 | Parada sahtecilik (Sahte parayı kabul eden kişinin bu niteliğini bilerek tedavüle sürmesi hali) | TCK m. 197/2 |
| 9 | Parada sahtecilik (Sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı bilerek tedavüle sürme veya başkasına verme) | TCK m. 197/3 |
| 10 | Mühür bozma (Kanun veya yetkili makamlarca konulan mührün kaldırılması veya amacına aykırı davranılması) | TCK m. 203 |
| 11 | Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (Yetkili memura resmi belge tanzimi sırasında gerçeğe aykırı beyanda bulunulması) | TCK m. 206 |
| 12 | Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (Kazanç kastıyla kumar oynanmasına mekan, araç ya da olanak sağlanması) | TCK m. 228/1 |
| 13 | Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma/kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasına ait kimlik bilgilerini kullanma) | TCK m. 268 |
| 6136 SAYILI ATEŞLİ SİLAHLAR VE BIÇAKLAR İLE DİĞER ALETLER HAKKINDA KANUN | ||
| 14 | 6136 sayılı Kanun m. 12/4 kapsamı dışındaki bir adet ateşli silahın mutat sayıdaki mermileriyle birlikte ev veya işyerinde bulundurulması | 6136 S.K. m. 13/3 |
| 15 | Kanun hükümlerine aykırı olarak yasak nitelikteki bıçak veya diğer aletleri satmak, satmaya aracılık etmek, satın almak, taşımak veya bulundurmak | 6136 S.K. m. 15/1 |
| 16 | Kapsama giren yasak bıçak ve aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması hali | 6136 S.K. m. 15/2 |
| 17 | Yapımına izin verilen bıçakları kullanma amacı dışında satan, bulunduran veya taşıyanlar hakkında bu aletlerin sayı ve nitelikçe vahim olması durumu | 6136 S.K. m. 15/3 |
| DİĞER ÖZEL KANUNLAR KAPSAMINDAKİ SUÇLAR | ||
| 18 | 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. maddesinde yasak edilen fiilleri işlemek veya orman idaresinin iznine bağlı işleri ruhsatsız yürütmek | 6831 S.K. m. 93/1 |
| 19 | 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun hükümlerine aykırı hareket edilmesi | 1072 S.K. Madde 1 |
| 20 | 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun yönetim kurulu üyeleri ve memurlarına yüklediği kanuni görev ve bildirim kurallarına aykırı davranılması | 1163 S.K. Ek 2/1.1 |
Beypazarı Ceza Hukuku ve Dava Danışmanlığı
Seri muhakeme usulü ve Asliye Ceza Mahkemesi yargılamaları; delillerin hukuka uygunluğunun denetlenmesi, şüphelinin suçsuzluk karinesinin korunması, ceza indirim oranları ile seçenek yaptırımların doğru tespiti açısından titiz bir savunma ve takip gerektirir. Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında geri dönülmez hak kayıplarına uğramamak adına uzman ceza avukatı desteği alınması tavsiye edilir.
Polat Hukuk & Danışmanlık | Av. İrem Aslıhan Polat — Beypazarı / Ankara
