Türk Hukuk Sisteminde Adli Tatil Rehberi ve Görev Kapsamı Tablosu

HMK, İİK, İYUK ve CMK Kapsamında Adli Tatilde Görülecek ve Görülmeyecek İşler, Hak Düşürücü Süreler ve Nöbetçi Yargı Mekanizması

Adli Tatil, Türk yargı teşkilatında görev yapan hâkim, savcı ve adli personelin yıllık izin haklarını kullandığı, yargı organlarının acil ve ivedi işler dışında rutin faaliyetlerine ara verdiği kanuni bir dönemdir. Her yıl 20 Temmuz tarihinde başlayan adli tatil, 31 Ağustos günü mesai bitimiyle sona erer. Yeni adli yıl ise 1 Eylül günü resmen başlar.

Adli tatil süresince adliyeler tamamen kapalı değildir; nöbetçi mahkemeler, nöbetçi savcılıklar ve icra daireleri hizmet vermeye devam eder. Ancak hangi davanın veya icra takibinin adli tatilde görüleceği, ilgili temel yargılama kanunlarının (HMK, İİK, İYUK, CMK) belirlediği ivedilik ilkesine tabidir.

Temel Yargılama Kanunlarında Adli Tatil ve Sürelere Etkisi

Önemli Kural (Sürelerin Uzaması): Bir davanın veya işlemin adli tatilde görülmeyen işlerden olması ve son başvuru/itiraz gününün adli tatile denk gelmesi halinde, süre adli tatil süresince durmaz; ancak tatilin bittiği günden itibaren kanunda öngörülen ek süre kadar uzar.

1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 102 – 104)

HMK’ya tabi hukuk davalarında (Asliye Hukuk, Sulh Hukuk, Aile, İş, Tüketici, Asliye Ticaret vb.) adli tatilde kural olarak duruşma yapılmaz ve yeni dava açılsa dahi ivedi olmayan dosyaların işlemleri ertelenir. Sürenin son günü adli tatile denk gelirse, süre adli tatilin bittiği günden (1 Eylül) itibaren 1 hafta (7 gün) uzamış sayılır (Son gün 7 Eylül olur).

2. İcra ve İflas Kanunu (İİK)

İcra daireleri adli tatil süresince kesintisiz çalışır. Haciz, muhafaza, takip talebi ve satış gibi icra işlemleri adli tatilde durmaz. Ancak İcra Mahkemelerinde görülen ve HMK hükümlerine tabi olan davalarda (örneğin itirazın kaldırılması, tahliye, istihkak) ivedi nitelikte olmayanlar adli tatilden etkilenir ve süreler 1 hafta uzar.

3. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK m. 61 ve m. 8)

Bölge İdare, İdare ve Vergi Mahkemeleri adli tatilde çalışmaya ara verir. Nöbetçi mahkemeler yürütmenin durdurulması ve delil tespiti gibi acil talepleri inceler. İdari yargıda dava açma, temyiz veya istinaf süresinin son günü adli tatile denk gelirse, süre tatilin bittiği günden itibaren 7 gün uzar.

4. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK m. 331)

Ceza mahkemelerinde tutuklu işler, soruşturma evresi ve suçüstü hallerinde adli tatil uygulanmaz; nöbetçi mahkemeler yargılamaya devam eder. Tutuksuz sanıkların yargılandığı davalarda sürelerin son günü adli tatile denk gelirse, tatilin bittiği günden itibaren süre 3 gün uzar.

Adli Tatilde Görülecek ve Görülmeyecek İşler Ayrıntılı Tablosu

Mevzuat / Kanun	Adli Tatilde Görülecek İşler (Görülür / Süre İşler ✓)	Adli Tatilde Görülmeyecek İşler (Duran / Ertelenen İşler ✗)	Süre Uzaması
HMK Hukuk Muhakemeleri K. (m. 102-104)	İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti talepleri ile bunlara itirazlar Her türlü nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayet işleri Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi dava ve işleri Hizmet akdine / iş sözleşmesine dayanan işçi davaları Ticari defterlerin kaybı belgesi verilmesi ve kıymetli evrak iptali davaları İflas, konkordato ve sermaye şirketlerinin yapılandırılması işleri Adli tatilde bakılması kanunlarda “ivedi” olarak belirtilen tüm dava ve işler Çekişmesiz yargı işleri ve Tahkim hükümlerine göre bakılan dava ve işler	Boşanma, evliliğin iptali ve nişan bozulmasından doğan davalar Tapu iptal ve tescil, müdahalenin men’i, şufa ve izale-i şuyu davaları Tazminat, alacak, sözleşme ihlali ve haksız fiil davaları Miras paylaşımı, tereke tespiti ve vasiyetname iptali davaları Kat mülkiyeti ve tahliye (genel mahkemedeki) davaları Görülmeyecek işlerin duruşmaları adli tatil sonrasına ertelenir.	+7 Gün (1 Hafta)
İİK İcra ve İflas K.	İcra ve iflas dairelerinde yürütülen tüm ilamlı ve ilamsız takipler Haciz, muhafaza altına alma, yediemin ve satış işlemleri İhtiyati haciz kararlarının alınması ve icrası İflas ve konkordato davaları (Asliye Ticaret ve İcra Mahkemesi) İcra Mahkemesi’nin görevine giren ve acil sayılan gecikmesinde sakınca bulunan işler	İcra Mahkemelerinde görülen ve ivedi sayılmayan genel duruşmalı davalar Asliye Hukuk / Ticaret mahkemelerinde açılan İtirazın İptali davaları Menfi tespit ve istirdat (geri alma) davaları İcra memurunun muamelesini şikayet davaları (aciliyet arz etmeyenler)	+7 Gün (HMK tabi davada)
İYUK İdari Yargılama Usulü K. (m. 61, m. 8)	Yürütmenin durdurulması (YD) istemli idari dava başvuruları Delil tespiti ve keşif talepleri Kanunlarda açıkça ivedi olduğu veya belli süre içinde sonuçlandırılması gerektiği belirtilen idari işler Nöbetçi mahkemece karara bağlanması aciliyet taşıyan idari işlemler	Yürütmenin durdurulması talebi bulunmayan iptal davaları Tam yargı (idareden tazminat/alacak) davaları Duruşmalı olarak incelenecek idari davalar Vergi mahkemelerinde görülen standart iptal ve itiraz davaları	+7 Gün
CMK Ceza Muhakemesi K. (m. 331)	Tutuklu sanık veya şüphelilerin yer aldığı tüm ceza davaları ve incelemeleri Soruşturma evresindeki savcılık, kolluk ve hakimlik işlemleri Gözaltı, yakalama, arama, el koyma ve adli kontrol kararları/itirazları Meşhut (suçüstü) halinde işlenen suçların yargılamaları Tutukluluğun devamı veya tahliye taleplerinin değerlendirilmesi	Tutuksuz sanıkların yargılandığı tüm ceza davaları Şikayete bağlı suçlara ilişkin tutuksuz duruşmalar Adli tatilden muaf tutuksuz dosyalara ilişkin temyiz/istinaf süreleri	+3 Gün